6 x laatste kans in de musea

Félicien Rops had een haat-liefdeverhouding met de Japanse prentkunst die in de negentiende eeuw Europa overspoelde. Hij bewonder het vakmanschap van de kunstenaars en de gestileerde esthetiek van meesterwerken zoals de Grote Golf van Hokusai, met de berg Fuji op de achtergrond. Maar de prenten kwamen ook uit een samenleving die nog conventioneler was dan de brave, katholieke bourgeoisie die Rops zo graag provoceerde met satirische en pornografische thema’s. Dus nam hij een ambigue houding aan: hij droomde van Japan én verzette zich ertegen. Zo ontstonden zijn Japoniaiseries, een samentrekking van de Franse woorden voor ‘Japan’ en ‘onnozelheden’. Op de expo Japoniaiseries in het Félicien Ropsmuseum in Namen ontdek je werken in Japanse stijl van Rops én zijn tijdgenoten. In de selectie zitten grote, soms verrassende namen, zoals Manet, Degas en Rodin, of, van bij ons, Spilliaert, Ensor en Louise De Hem. Ook gravures van Japanse meesters als Hokusai ontbreken niet.

Japoniaiseries. Japanse fantasieën in de tijd van Félicien Rops, tot 15 februari, Félicien Ropsmuseum, Namen

De expo Magritte. La ligne de vie wekt de historische lezing tot leven die Magritte in 1938 in het KMSKA kwam houden. Voor één keer liet de schilder, die zelden voor een publiek sprak, écht in zijn kaarten kijken. Zijn passie begon in zijn jeugd, vertelde hij, toen hij de magie van de schilderkunst ontdekte. Wat een mysterie! Zijn hele carrière heeft hij geprobeerd om het raadsel te ontrafelen. Zo ontwikkelde Magritte zijn iconische, wereldberoemde beeldtaal. Hij deelde zijn schilderijen op in problemen, die hij een voor een aanpakte. Het probleem van de deur, het raam, de vrouw, enzovoort. Op de expo gidst Magritte zelf je rond, in zijn eigen woorden én met zijn eigen stem (dankzij AI-technologie). De presentatie is opgebouwd volgens zijn ‘problemen’.

Magrittes lezing in 1938 had een uitgesproken politieke toon. Surrealisme was geen vlucht uit de werkelijkheid, maar een strategie om de absurditeit van oorlogstaal te ontmaskeren en burgerlijke ideeën uit te dagen.

Magritte. La ligne de vie, tot 22 februari, KMSKA, Antwerpen

Niet alleen Captain Kirk ging where no man has gone before. Ook een onderzoeker met een microscoop verlegt de grenzen van de waarneming. En waar de wetenschap op haar limieten botst, is er nog kunst of godsdienst. Voor Alicja Kwade is het onbekende geen grens, maar een startpunt. Bij M Leuven palmt de beroemde Pools-Duitse kunstenaar zeven zalen in met sculpturen en installaties die je ideeën over tijd, toeval en zwaartekracht op losse schroeven zetten. Ze zoekt niet naar antwoorden, maar nodigt je uit om anders te kijken. In niet weten, twijfelen en onderzoeken schuilt veel poëzie.

Alicja Kwade. Dusty Die, tot 22 februari, M Leuven, L. Vanderkelenstraat 28, Leuven

Herbeleef de wonderjaren van de Belgische fotografie op de overzichtsexpo Early Gaze lin het Antwerpse fotomuseum FOMU. Als nieuw medium schudde de fotografie ons wakker in de negentiende eeuw. Ze verruimde onze kijk op de wereld én stelde ons zelfbeeld scherper. Maar al verrassend vroeg werd de camera ingezet om aan selectieve beeldvorming te doen. In plaats van de werkelijkheid onbevangen te registreren, lichtten fotografen elementen uit die het narratief van de dominante klasse versterkten. Ze timmerden onder meer vlijtig mee aan de nationale identiteit van het jonge België. De negentiende-eeuwse foto’s op de expo, van mugshots tot kunstfoto’s, getuigen zowel van technologische vernieuwing als van maatschappelijke en ideologische ontwikkelingen.

Early Gaze, 1 maart, FOMU – Fotomuseum Antwerpen

Klimaatverdriet, oorlogsangst, economische stress? In de late middeleeuwen klampten mensen zich vast aan hun geloof, maar vandaag rekenen we niet meer op goddelijke interventie. Bij wie klop je dan aan voor een sprankje hoop of troost? Bij Abby in Kortrijk bieden tientallen kunstenaars van vroeger en nu spirituele bijstand in moeilijke tijden. Faith no more. Rituals for uncertain times is een thematische groepsexpo over apocalyptisch denken en kunst die soelaas biedt. Ontpoppen Marina Abramovic, Michaël Borremans, Luc Tuymans of Marlene Dumas tot artistieke coaches die het leven meer richting geven? Volg actuele kunstenaars op hun zoektocht naar houvast en verbondenheid, en duik in het verleden met kleppers als Rembrandt, Dürer, Dix en Delvaux. Mogelijke moraal van het verhaal? Hoop is niet wachten op oplossingen, maar er samen naar op zoek gaan.

Faith no more. Rituals for uncertain times, tot 1 maart, Abby, Kortrijk

Met Resistance. The power of the image brengt het S.M.A.K. de verzetskracht van Spaanse kunst in beeld. Niemand minder dan Picasso zaaide de kiemen van het artistieke protest in de twintigste eeuw. Op de wereldexpo van 1937 in Parijs kon je zijn meesterwerk Guernica bezichtigen: een heftige aanklacht tegen het bombardement op het Baskische stadje Gernika. Generaal Franco, het brein achter de oorlogsmisdaad, won de Spaanse Burgeroorlog en heerste tot 1975 als een dictator over Spanje. De groepsexpo in het S.M.A.K. maakt deel uit van Europalia España en focust op twee historische periodes: het einde van de dictatuur van Franco, toen de generaal zijn greep op het land begon te verliezen, en het protest van de Indignados tijdens de vastgoedcrisis van 2008.

Pik in het S.M.A.K. ook Point de Voir mee, de solo-expo van Marc De Blieck. De Belgische kunstenaar zet je aan het denken over de maakbaarheid van fotografische beelden, een actueel thema nu artificiële intelligentie ons vaak doet twijfelen aan de echtheid van beeldmateriaal.

Resistance. The power of the image, tot 8 maart, S.M.A.K., Gent