Zeven zomers, zeven solo-hikes

Stefaan Vermeulen, 70, was altijd al een wandelaar. ‘Al tijdens mijn jeugd was ik enthousiast als we op tocht gingen met de jeugdbeweging, de mutualiteit, de school. Later ontdekte ik de Pyreneeën, een aha-erlebnis. Ze hebben mijn hart gestolen, tegelijk toegankelijk met genoeg paden en berghutten én toch ook erg afgelegen. Door toeval leerde ik er ook mijn vrouw Karine kennen. Behalve in de Pyreneeën wandelden we in de Eifel, in Tsjechië en het Tatragebergte in Polen, de Balkanroute in Bulgarije, het Kaçkar gebergte in Oost-Turkije, enz. Daarna zijn we onder het motto ‘traag gaan’ 2 jaar te voet op wereldreis geweest in Fiji, Nieuw-Zeeland, Hongkong, China, Japan, Alaska, de USA en Patagonië. Dan kwamen er kinderen, met wie we ook steeds langere wandeltochten deden, aangepast aan hun niveau. Nog voor ik Karine leerde kennen, was ik naar Santiago de Compostella gestapt, mijn eerste lange-afstandswandeling. Te voet op reis gaan is mijn ding.’

Stefaan: “Door omstandigheden werd het voor Karine lastiger om lang te stappen en trok ik er terug alleen op uit. In 2018 mailde een Zwitserse vriendin me: ‘Kom gerust eens langs als je in de buurt bent.’ ‘Afgesproken’, reageerde ik, ‘Ik kom af. Te voet.’ Ik vertrok van bij enkele vrienden in de Ardennen. Dan ging het verder door Noord-Frankrijk, de Lorraine, de Vogezen en zo kwam ik aan de Jura. Die streek vond ik nog mooier, ruwer, met een grilliger soort gebergte. Toen wist ik al: volgend jaar kom ik hier terug.

Een gsm heb ik nooit bij me, ik heb niet eens een smartphone. Wel een tablet om mijn dagboek bij te houden en om contact te houden met het thuisfront. Karine vertelt waar ze mee bezig is, en ik mail een paar lijntjes over mijn leven onderweg. Ik ben altijd blij dat we dat contact hebben. Het geeft me het gevoel dat we de tocht gezamenlijk doen.”

Stefaan: ‘In de zomer van 2019 vertrok ik in Zwitserland, om door de Jura te wandelen, richting Grenoble en de Vercors. Mijn dochter Aster was daar al een paar keer geweest, voor mij was dat nieuw. Het was inderdaad prachtig. Ook in de Provence was ik nog nooit geweest, waarna het leuk was om ineens verder te stappen naar de Middellandse Zee. Marseille was een mooi eindpunt.

Ik bereid mijn voettochten nooit echt voor. Ik weet alleen waar ik vertrek en welke richting ik uitga. Van A naar B. Onderweg koop ik kaarten in lokale winkels, of ik vraag mensen welke route mooi of passend zou zijn. Het pad ontvouwt zich al wandelend. Ik kan ook nooit verloren lopen, want ik heb geen specifiek doel. Ik kan alleen verwonderd zijn over waar ik nu weer terecht gekomen ben. Ik zorg er wel voor dat ik om de 2 à 3 dagen ergens proviand kan inslaan, en hopelijk ook wifi vind om contact te maken met thuis. Meestal kampeer ik in mijn tentje, maar in de steden kies ik vaker voor een jeugdherberg of hostel. Karine boekt die soms voor me, twee dagen van tevoren. We werken prima samen.’

Stefaan: ‘En toen was het 2020 en brak corona uit. Wallonië kende ik enkel van er op kamp te gaan en van erdoorheen te rijden, maar de steden kende ik niet. Dat leek me meteen een mooi plan. Ik vertrok thuis in Kessel bij Lier en ging te voet naar Moeskroen, Mons, Charleroi, Namen … Daar kwam Karine een dagje op bezoek en verkenden we de stad, en mijn zoon Robin kwam om een paar dagen mee te stappen. Heel fijn. We kwamen in een hittegolf terecht en toen we ons gingen verfrissen in de Lesse, ben ik uitgegleden op een steen en op mijn schouder gevallen. Verder wandelen was geen optie meer en dezelfde avond namen we de trein naar huis. Er volgde een operatie en revalidatie van een half jaar. 

Als ik alleen stap, heb ik een heel belangrijke regel: ik ga nooit van het pad af. Nooit. Want zelfs als je maar 10 meter het bos ingaat, struikelt en niet meer recht geraakt, vindt niemand je nog. Ze zien je gewoon niet liggen. Als ik dus één raad mag geven qua veiligheid: blijf altijd op het pad.”

Stefaan: ‘De volgende zomer vertrok ik opnieuw op de plek waar ik het jaar voordien gevallen was. Kwestie van mijn tocht door Wallonië af te ronden… Ik belandde toen al snel in de stormen met de waterbom in de Vesdervallei. Zelf kon ik twee dagen schuilen bij mijn vrienden waar ik 3 jaar eerder mijn tocht begonnen was. Toen ik verder wandelde richting Luik, zag ik letterlijk de caravans in de bomen hangen. De kracht van de natuur is immens. Vanuit Luik ben ik verder gestapt naar Maastricht. Daar vond ik in boekhandel ‘De Dominicanen’ een boekje met een route van ongeveer drie weken tot de Waddenzee: het Pieterpad. Dat kwam prima uit. Ik ben tot Groningen gewandeld, waar ik een jeugdvriendin ontmoette die een opleiding volgde als gids in de wadden. ‘Volgend jaar kan ik je meenemen in de wadden’, nodigde ze me uit. Dat moest ze geen twee keer zeggen.

Onderweg heb ik vaak hele leuke ontmoetingen. ‘Vanwaar kom je?’ en ‘Waar ga je heen?’ zijn vragen die je bijna dagelijks krijgt. Hele praktische vragen, maar eigenlijk ook levensvragen. Zo was er bijvoorbeeld een man op het Pieterpad die in een buurthuis waar ik een koffie dronk, heel diep met me in gesprek ging. Het is een ontmoeting die veel heeft losgemaakt en me nog jaren is bijgebleven. Zoiets plan je niet. Lange wandelingen hebben iets van ‘serendipiteit’. De dingen gebeuren zoals ze gebeuren en voegen iets verrijkends toe aan je leven. Als je wandelt, gebeurt dat vanzelf.’ 

Stefaan: ‘Begin juli ging ik op waddentocht, daarna wilde ik verder richting Hamburg. Niet langs de kust, wel rechtdoor door akkerland en bossen. ‘En je moet zeker ook naar Lübeck gaan’, had mijn waddengids me gezegd. Door een defecte overzetboot liep mijn pad echter niet rechtdoor, maar een eind langs de Wezer richting Bremen. Een mooie omweg. Onderweg naar Hamburg kreeg ik een mailtje van mijn dochter over een mooi pad langs de zuidkust van Denemarken. Zo bepaalde zij mee het vervolg van mijn reis. We spraken af aan de grens, zij kwam met de trein, en we wandelden samen het historische Gendarmstien-pad. Ondertussen kreeg ik ook een mail van mijn zoon: ‘Papa, ik wil mee naar Kopenhagen.’ Dus wisselde hij af met zijn zus en samen met hem wandelde ik naar de Deense hoofdstad. Dat jaar is mijn wandelvakantie echt gelopen via de tips van anderen, zelf had ik eigenlijk amper iets gepland.’

Stefaan: ‘Iemand zei me: ’Kopenhagen? Dan moet je zeker Louisiana zien!’ Dus vertrok ik in 2023 vanuit Kopenhagen naar de unieke museumsite Louisiana. Vandaaruit ging het verder langs de kust naar het noorden. In Denemarken zijn er weinig wandelpaden, maar de kustlijn bood uitkomst met paden door de duinen, over het strand, soms een bos, regelmatig een camping, tot in Skagen. In Frederikshavn nam ik de ferry naar Göteborg en trok in Zweden richting Oslo. Daar belandde ik in de zwaarste storm die men er de laatste 100 jaar gezien had. Samen met een paar studenten kon ik schuilen in een shelter, een houten constructie met een open voorkant die je toch beschut. Ze deelden hun pasta fungi, de beste boschampignons die ik ooit gegeten heb! Onderweg kom je veel gastvrijheid tegen, dat is opvallend. Ook dat is een constante tijdens mijn tochten: mensen zijn vriendelijk en willen je helpen. Daar heb ik honderden voorbeelden van, overal ter wereld. 

Toen ik toekwam in Oslo, herinnerde ik me dat er ook in Noorwegen een pelgrimsroute ligt: het Sint-Olavspad. Ik besloot het volgende jaar naar Trondheim te stappen.’

Stefaan: ‘Het toeval wilde dat ik dat jaar een paar weken vroeger dan gewoonlijk vertrokken was, waardoor ik de laatste week van juli in Trondheim zou arriveren. Net dan vindt daar een groot pelgrimsfestival plaats, met tienduizenden bezoekers. De eerste weken wandelde ik veel alleen, daarna is mijn zoon een week komen meestappen, en daarna kwam ik regelmatig andere pelgrims tegen. De dag voor het festival was er een wandeling waar bijna 1000 mensen aan deelnamen. Die kwamen ’s morgens met de tram naar het vertrekpunt om de laatste kilometers mee te wandelen. Het deed al snel de ronde dat er een Belg was die effectief een paar duizend kilometer gestapt had. En zo kreeg ik tijdens mijn allerlaatste etappe drie keer een bisschop van de Lutherse Kerk naast me, benieuwd naar mijn ervaringen. Een bijzondere afronding van mijn voettocht door Europa. 40 jaar geleden stapte ik naar Compostella, nu stond ik in Noorwegen. De Lofoten hadden ook nog gekund, maar wilde ik dat nog? De 70 naderde, het gebied zou desolater, bergachtiger zijn met veel minder voorzieningen voor proviand en water. Het was mooi geweest, heel mooi. En ik zou het daarbij laten. Opgeteld een 250-tal stapdagen, allemaal cadeaus.’

Stefaan: ‘Lange afstanden wandelen doet iets met je. Daarin is tijd belangrijk. Voldoende tijd, meer dan drie, vier weken. Er gebeurt iets binnen in je. Gedachten komen en gaan en worden vermalen, veranderen. Je stapt op je eigen ritme en laat gebeuren. Op de ene of andere manier is dat reinigend. Zuiverend. Alsof er een soort reset met je gebeurt. Je bent ook echt in de natuur, met de natuur. Je komt bij de essentiële zaken des levens. Heb ik eten vanavond? Hoe ziet de lucht eruit? Hoe voelt mijn lichaam zich vandaag? Waar ga ik slapen? Ga ik links of ga ik rechts? Onderweg kom je vaak mensen tegen. Vaak boeiende ontmoetingen. En als ik wandel, wandel ik. Het gaat niet om de prestatie, om de kilometers, om je grenzen verleggen. Het gaat om leven in het nu, om de tijd de tijd te laten zijn. Wandelen raakt de essentie van wie je bent, van waar je naartoe gaat, van het traject dat je aflegt om er te geraken, van de vermoeidheid onderweg, van de gastvrijheid en de kracht die anderen je geven. Elke pelgrimstocht brengt je dichter bij de zin van het leven, bij de essentie van wie je bent, bij de verdere weg die je wil gaan. Wandelen maakt je geest vrij, dat werkt bevrijdend. Dat is het belangrijkste.’ 

Stefaan: ‘Mijn voorbereiding vraagt nauwelijks tijd. Mijn spullen en mijn rugzak liggen altijd klaar. Ik neem een trein- of busticket naar mijn vertrekpunt A, en heb een eindpunt B in gedachten.’

• Ik plan mijn route niet, die zoek ik onderweg: ik koop kaarten in lokale winkeltjes, of stap via tips van mensen.
• Mijn tentje is mijn huis. Ik beperk mijn bagage tot een matje en een slaapzak, wandelkledij en slecht-weerkledij, ondergoed, toiletgerief en een zwembroek. Mijn rugzak weegt ongeveer één vijfde van mijn lichaamsgewicht.
• Goede wandelschoenen zijn een must. Ze gaan ongeveer 2500 kilometer mee. Ik neem ook crocs mee voor in de stad, of in de douche.
• Pak weinig extra’s. Een tablet en een fototoestel volstaan.
• Ik heb altijd water en proviand voor 1 à 2 dagen bij. Vroeger nam ik een gasvuurtje mee, inmiddels bespaar ik op gewicht. Onderweg eet ik brood, groenten, fruit, kaas en als dat kan, eet ik ergens een lichte maaltijd.
• Ik reis aan 50 euro per dag, alles inbegrepen.

Stefaan:  ‘Zoveel kilometers wandelen is makkelijker dan je denkt. Ik ben een redelijk trage wandelaar. Ik doe ongeveer 15 à 20 kilometer per dag, 100 kilometer per week. Geef jezelf de tijd om in je ritme te komen. Na een tijdje gaat het vanzelf. En als het even niet gaat, neem dan een halve rustdag. Als ik een stad passeer, blijf ik meestal twee of drie nachten, om een paar dingen te kunnen bezoeken.

Ik had nooit het plan om van Marseille naar Trondheim te wandelen. Het is een aaneenschakeling van toevalligheden. Als je attent blijft voor mogelijkheden, gebeurt er veel. Het belangrijkste is tijd. Je nooit haasten. Je geraakt overal te voet, als je de tijd neemt.’